kaybana [Bay]
Üyelik Tarihi 15.06.2008
Mesajlar: 8
Yaşı: 48
Ad, Soyadı: secaattin Öztürk
İkamet Edilen Yer: Ankara
Meslek: kamu
 |
|
| YİTİRİLMİŞ TÜRKÜLER |
29.06.2008 13:03 [SEÇENEKLER]
[YUKARI]
[AŞAĞI] |
Çocukluğumun uzun kış gecelerini hatırlıyorum.
Akşamları,fındık ayıklama imeceleri olurdu.
İmece;
Bizim oralarda,yardımlaşma,paylaşma geleneği...Ev mi yapılacak,ağacını,taşını,kolu komşu toplanır günü birlik hep birlikte yaparlardı...Tarlamı kazılacak,yada geceleri fındık mı ayıklanacak...?Ev ev toplaşırlar,güle oynaya o yapılacak iş her ne ise hemen yaparlardı.
Eskiden her şey paraya bağımlı değildi...Birinin yapamadığını,gücü yetmediğini ortaklaşa yapardı insanlar...İmece ortak iş yapmaktan ziyade,paylaşmaktı aslında...Sevgiydi,hoşgörüydü.
Hatırlıyorum....
Akşamları çocuklarla haber salınır,falan evde fındık ayıklama imecesi var,derlerdi...İnsanlar toplaşır giderler,yenir içilir,türküler söylenirdi.
O zamanlar tv ler yoktu.
İnsanlar,radyodan Zeki Müren şarkıları,firelli reklamları,Ahmet Sezgin türküler dinlerdi...Radyolar da öyle her evde bulunmazdı...
İmeceler,bir sosyal dayanışma olmaktan öte,birazda üretme arcıydı aslında...
Bu gece toplanmalarında söylenen türküler,yakılan maniler daha sonraları halk müziğimize bile girmiştir...Söz anonim olsa da,bölge aksanı,bölge söylemi olarak günümüze kadar gelebilmiştir.
Kadın erkek ayrımı olmazdı...Kadınlar bir evde mani söylerken,erkeklerde bir başka evde onlarla adeta yarışırlardı...
Bu türkülere ya “karşılama” yada “atma türküler” denirdi...
“atma türkü atarım
yüreğini yakarım” derse biri,karşılığı da hemen gelirdi.
“eski çarıklarımı
boğazına takarım...”
Hele sevdalılar,en çok onların türküleri ağızdan ağıza dolanırdı...Yayla yollarında,düğünde,bayramda ve imecede...Sevdalılar bu durumu fırsat bilerek,söyledikleri türkülerle hem sevdiklerine hem de kendi ailelerine mesaj yollamış olurlardı...
“bu yayla iyi yayla
Üstü duman olmasa
Alırdım Fadime yi
Komşular yardım etse.”
Yada;
“Uşak saçların sarı
Kandırmışsun güneşi
İki dağ yıkılsa da
Bırakmam asla seni...”
Güven ve kararlılıkta vardı.
“Ben sevmiş iken seni nedir senin telaşın
Azrail gelse bile göğsümde dursun başın.”
Aslında şakalaşmalarda yansırdı türkülere...kimi zaman biraz müstencenlik,muzipçe,tatlı tatlı sataşmalarda...
“Karakuş yuva yapar ağacun doyüğüne*(tepesine)
Bekar kızlar ne yapsın yaylanın soğuğuna.”
Islı gaz lambalarının aydınlattığı çocukluğumuzun kış gecelerinden böyle birkaç içli mani,birkaç türküler kalmış işte...
O türküler aklımızda kalan kısmıyla,radyolarda söylenirken,nasıl hüzünlenmez insan.
“Gel çıkalım dağlara,
Dağlar olsun evimiz.
Her kumardan bir yaprak ** (kumar.;bölgeye has yaprak dökmeyen ağaç)
Olsun kiremitimiz.”
Sevdiğini alamamış birinin,bir imecede onu görüp de söylediği mani hala söylenir.
“Edali yarim
Belali yarim
Gizli haber yolla
Yine duyarım
Yine gelirim”..
Merserize çorapların olmadığı,iğlerle iğilerek işlenmiş desenli yün çoraplar sevgiliye sunulan en değerli armağanmış,eski zamanlarda...ama evlenememişler.
“Çiçekli çorabını
Giydim de eskitmedum
Astım büyük odada
Baktım yüzüne baktım”
Demiş seven bir yürek...
O zaman ki evlerde,büyük oda denilen gelin odası olurdu...Genelde ahşap işlemeli ve taş dolgu işi bu evlerde,hayat dediğimiz bir bölüm vardı...Şimdi anlıyorum ki salon işlevi görürmüş...Hayatsız ev olmazdı eskiden....
Çocukluğumuzda yaylalarda söylediğimiz yada dinlediğimiz o kadar çok bölgesel ezgiler,maniler vardı ki...Çoğunu unutmuşuz ama aklımda kalanlardan birkaç örnek...
“Boğazın yakasında
Keçiler bağırmaz mı
Bir altı kardeş idik
Anamuz çağırmaz mı”
Düşer yuvalanırsın
Geçmeyesin kabana***(Uçurum,yar)
Sende benden beteri
Dertlimisin kaybana...”
Bize bunları anlatan eski insanların çoğu yaşamıyor ne yazık ki...Tembellik edip onların söylediklerini de kaleme almamışız...Çok değil,elli yıl sonraları belki de bu maniler hiç terennüm edilmeyecektir.
Oysa rahmetli Kazim Koyuncu güzel şeyler yapıyordu...Bu eski dizeleri nota ile buluşturup türkü olarak bize sunuyordu.
“bıraktın gittin beni
Allahundan bulasun
Kimse almasın sen
Yine bana kalasın”
Bunlardan biriydi...Ama Kazim da kansere yenildi ve öldü...
Anlayacağınız bu modern çağda insanlarımız gibi türkülerimiz de unutulup gidiyor...Yani türkülerimiz ölüyor.
O coğrafi bölgede Erozyona uğrayan sadece toprak değil...İmecesiyle,tulumu kemençesi ile türkülerde can çekişiyor artık...Tek nedeni var,göç.....
Bu yıl,senelik iznimi,bu yitik türkülere ayırmak niyetindeyim...Bir ay kalacağım oralarda...Eskilerden yaşayanların sesleriyle kaydını alıp,bir güzel işlemeyi,
Duymadığımız dizeleri gün yüzüne çıkarmaya çalışacağım.
Bu yıl,Akdeniz’e değil,
Kaybolmuş türkülerimizi bulmak umuduyla Karadeniz’e,doğduğum yerlere gideceğim dostlar...
Yitik türküleri bulmaya...
|
|
