|
Haber almak İstiyorum! |
Sitemize üye olmadan Organizasyon ve Etkinliklerden haberdar olmak istiyorsanız aşağıdaki bilgileri doldurunuz.
|
|
|
[Yeni Konu Aç] [Cevap Yaz] |
eha
[Bayan]
Üyelik Tarihi 02.11.2005
Mesajlar: 107
Yaşı: 22
Ad, Soyadı: HATİCE DEMİRCİ
İkamet Edilen Yer: Ankara
Meslek: ÖĞRENCİ
 |
|
| TULUM VE GAYDA |
03.12.2006 03:46 [SEÇENEKLER]
[YUKARI]
[AŞAĞI] |
GEÇEN YIL ANKARANIN EN YOĞUN CADDESİ YÜKSEL CADDESİNDE BİZİM HEMŞİNLİ GENÇLER KENDİ ARALARINDA TULUM EŞLİĞİNDE HORON OYNUYORLARDI..BU DURUMA İLK KEZ TANIK OLDUĞUM İÇİN(E BİR DE ANKARADA YENİ OLDUĞUM İÇİN)TABİKİ ÇOK HOŞUMA GİTTİ VE DURUP SEYRETMEYE BAŞLADIM..
HERKES MERAKLA VE İLGİYLE BU GENÇLERİ SEYREDERKEN ÖNEMLİ BİR ŞEY DİKKATİMİ ÇEKTİ:
ORADAN GEÇEN BİRKAÇ KİŞİ TULUM YERİNE GAYDA KELİMESİNİ KULLANDI,HATTA ABARTIP' BUNLAR İSKOÇ FELAN HERHALDE' BİLE DEDİLER!!!
BU DURUM GERÇEKTEN ÇOK ZORUMA GİTTİ.BUNUNLA İLGİLİ BAZI ARAŞTIRMALAR YAPTIM,FAKAT KESİN SONUÇ ALAMADIM.BUNLARDAN BİR TANESİ TULUMUN,GAYDANIN ATASI OLDUĞU YÖNÜNDE.
BİR DİĞERİNE GÖRE İSE İKİSİNİN DE TAM OLARAK NASIL VE KİM TARAFINDAN ORTAYA ÇIKARILDIĞI BİLİNMİYOR..
BENİ ASIL ÜZEN NOKTA İSE SÖZ KONUSU TULUM OLAN HEMEN HER YERDE GAYDA KELİMESİNİN KULLANILMASI,YANİ GAYDANIN TULUMDAN DAHA İYİ BİLİNİYOR OLMASI..
BU KONU HAKKINDA TUTARLI BİR FİKRİ OLANINIZ MUTLAKA VARDIR.EMİNİMKİ BU İŞİN DOĞRUSUNU ÖĞRENEBİLECEĞİM DAHA İYİ BİR ADRES YOK..BU YÜZDEN CEVAPLARINIZI ÖNEMLE RİCA EDİYORUM..
SAYGILAR...
___________________________________
Ne farkederki kör insan için elmas da bir,cam da
Sana bakan bir kör ise,kendini camdan sanma..
MEVLANA
|
|
|
03.12.2006 03:46 |
[eha şuan Offline]
[Yazılarını Ara]
[Konu No: 7657] [Mesaj No: 41399]
|
|
saksu [Bay]
Üyelik Tarihi 14.02.2005
Mesajlar: 4.650
Yaşı: 52
|
|
|
|
03.12.2006 08:24 |
[saksu şuan Offline]
[Yazılarını Ara]
[Konu No: 7657] [Mesaj No: 41400]
|
|
ZORBEY [Bay]
Üyelik Tarihi 21.02.2005
Mesajlar: 339
Yaşı: 39
Ad, Soyadı: Zorbey Devlet
İkamet Edilen Yer: İzmir
Meslek: Balıkçı
|
|
Şekilciyiz hem de çok. Şimdi bu sitedekilere soruyorum şimdiye kadar hiçbir "gayda" yı incelediniz mi? yani elinize alıp bakmışlığınız var mı? Nacizane benim var
Halkoyunları ile uzun yıllar ilgilendiğim için çeşitli vesilelerle inceleme fırsatım oldu.Keşke bir tane edinse idim.
Yapı olarak tuluma benzesede gayda tek düzen üstüne gider bildigimiz kaval gibi halbuki tulum çift düzenlidir. Bunun yanında akor lar için gayda da bas ve tiz düdükleri ayrı ayrı vardır hani o boynuz gibi çıkan şeyler.
Kısaca uzaktan benzemenin dışında ne ses ne de yapı olarak benzemez. Bu gitara "ud" demek gibi bi şe 
İnsanlara tulumu anlatamamışsak ve bize sorduklarında "gayda" dersek olacağı budur. Kimseye kızmayalım.
___________________________________
Ne Mutlu Türk'üm Diyebilenlere!
|
|
|
03.12.2006 09:16 |
[ZORBEY şuan Offline]
[Yazılarını Ara]
[Konu No: 7657] [Mesaj No: 41402]
|
|
reis53 [Bay]
Üyelik Tarihi 27.02.2005
Mesajlar: 452
Yaşı: 38
Ad, Soyadı: hasanfahri CANGÖZ
Meslek: Makine Teknisyeni
|
|
| Kaydeyi bozmayın Gardaşım. |
03.12.2006 12:33 [SEÇENEKLER]
[YUKARI]
[AŞAĞI] |
Bende şöyle bir bakış açısıyla yaklaşayım konuya bakalım ne diyeceksiniz.
Tulum çıkarma;
Kuzu, oğlak veya genç küçükbaş hayvanların, arka bacakları ve kuyruğu normal yüzümde olduğu gibi yüzüldükten sonra deri, başka bir yüzüm çizgisi yapılmadan, nadiren bıçak kullanılarak, yumruk ve kıvrılmış parmaklar yardımıyla ayrılır. Tulum çıkarılırken derinin delinmemesine, yırtılmamasına, üzerinde et ve yağ bırakılmamasına dikkat edilir.
Bu çıkarılan deri yöresel çalgıda hava deposu olarak kullanılır.Ve genelde çalgımız TULUM diye anılır olmuştur.Dikkat edilirse Tulum kelimesi Türkçe dilbilgisi kurallarınada uygundur.İki sessiz harf yanyana değildir.Dolayısıylada Tulum Türk kökenli bir isimdir.
KAİDE(kayde): Arapça bir kelime olup Türkçe de KURAL anlamına denk gelmektedir.Şarkı ve türkülerde makam söyleyiş havası anlamındadır.
Malumunuz üzere Türkçede yöresel olarak ve halk dilinde ses düşmeleri,şive farklılıkları olmaktadır.
K yerine G harfi gelmekte ,kelime içerisinde kullanılan ''İ'' harfide ''Y'' harfi ile yer değiştirebilmektedir.
Yani normal olarak kullanılan kaide kelimesi bazı yörelerimizde kayde veya gayde,gayda olarak kullanılmaktadır.(kız=gız) gibi
Yani öyle veya böyle tulum ve gayda (kayde,gayde) aynı kökendir.Kaydeyi bozmayın gardaşum
___________________________________
"Can ile bizden eğer hoşnut ise Canımız.
Cana minnettir O'nun kurbanı olsun Canımız.
Canımı canan eğer isterse, minnet Canına.
Can nedir ki, onu kurban etmeyem Cananım'a..."
|
|
|
03.12.2006 12:33 |
[reis53 şuan Offline]
[Yazılarını Ara]
[Konu No: 7657] [Mesaj No: 41405]
|
|
Mustafa [Bay]
Yönetim
Üyelik Tarihi 21.03.2005
Mesajlar: 1.356
Yaşı: 39
Ad, Soyadı: Mustafa ÇAKIR.
İkamet Edilen Yer: İstanbul
Meslek: Muhasebe
|
|
Sayın Zorbey.
Tulum ile Gayda nın çok farklı ensturmanlar oldğunu sadece ses tınılarının benzediğini daha önce belirtmiştim.
23,02,2006 tarihinde konuya eklediğim yazıyı tekrar aktarıyorum
-----------------
Gayda ile tulum arasında çok önmli farklar vardır. Gayda, hem çalma tekniği, hem akort sistemi bakımından tuluma benzemez. Herikisininde çok tiz bir ses çıkarıyor olmaları nedeniyle ses tınıları birbirlerini andırır.
Tulumun nav dediğimiz kısmı beş perdelidir. Gayda da ise daha çok perde vardır. Navda iki çift kamış sistemi vardır oysa Gaydada kavala veya mey'e benzeyen ve üzerinde daha çok perde bulunan bir klavyesi vardır.
Bu yüzden tulumla gaydayı aynı gibi göstermek kanımca yanlıştır. İkiside nefesli çalgılar olması sebebiyle aynı ailedendirler ama yukarıda da belirttiğim gibi aralarında teknik olarak çok fark vardır ve farklı ensturmanlardır.
Sayın Kuku'nun aktarmış olduğu yazıdaki "Tulumun bizdeki şekliyle başka yerlerde olmadığı" ifadesi de kanımca yanlıştır. Bizdeki şekliyle çalınan ve aynı tulum diyebileceğimiz tulumalara rastladım uydu kanallarında. Birisi İran televizyonunda MTI diye bir kanalda (zannedersem İran Azerilerinin kanalıydı, ara sıra Azerice yayın da yapıyor) , bir diğeri de libya kanalında. Libya kanalında gördüğüm tulum aynı bizimki gibi sadece altı perdeli ve birde nav kısmının ucunda boynuz gibi birşey vardı. İran kanalında gördüğüm tulum isi yine bizim tulum gibi 5 perdeli, çift kamışlı ve ve çaldıkları ezgiler de bizim ezgliere çok yakındı. Bu tulumun bizdekinden tek fark ise, nav kısmındaki çanak bizim tuluma oranla çok daha küçüktü.
Tulum deyince, karşılaştığım hemen herkes gayda ile karşılaştırma yapıyor, gaydaya benzetiyor. Bu yüzden bu açıklamayı yapmak istedim.
Saygılarımla..
----------------
http://hemsinliyiz.biz/thread.php?threadid=9&hilight=TOLUM
___________________________________
Bilmediklerimi ayağımın altına alsaydım, başım göğe ererdi. (İmam-ı Azam)
|
|
|
03.12.2006 13:08 |
[Mustafa şuan Offline]
[Yazılarını Ara]
[Konu No: 7657] [Mesaj No: 41408]
|
|
saksu [Bay]
Üyelik Tarihi 14.02.2005
Mesajlar: 4.650
Yaşı: 52
|
|
Zorbey Kardeşimin haklı olduğu bir nokta var. Ankara Kızılay'da bu ülkenin vatandaşları eğer Tulum'a Gayda diyorsa bunun suçlusu bizleriz. Demek ki Tulumu bu ülkeye yeterince tanıtamamışız.
Tulum ile Gayda arasındaki en büyük fark ne çift veya tek kamış olması, ne akorlarının farklı olması ne de perde sayısıdır.
TULUM çalan PANTOLON giyer GAYDA çalan ETEKLİK.
Başka fark aramaya gerek var mı?
___________________________________
"Kurulu yayımdan çıktım / Ok olur sana gelirim / Var olmak bu ise bıktım / Yok olur sana gelirim..."
|
|
|
03.12.2006 13:43 |
[saksu şuan Offline]
[Yazılarını Ara]
[Konu No: 7657] [Mesaj No: 41410]
|
|
AYMELEK [Bay]
Hemşinliyiz Biz
Üyelik Tarihi 22.02.2005
Mesajlar: 2.406
Yaşı: 35
Ad, Soyadı: Tumonun Muzefer
İkamet Edilen Yer: Ankara
Meslek: vatandaş
|
|
ali güven diye bir sanatçı çıkmıştı bi ara
bi parça yapmıştı belki hatırlayanınız olur
klibin başında güya gayda çalıyordu bu arkadaş
işin enteresan yanı
daha sonra bir röportajı gözüme çarptı
klipte görüntüdeki gaydaydı fakat ses tulum sesiydi diye bi açıklama yapmış
___________________________________
|
|
|
04.12.2006 14:57 |
[AYMELEK şuan Offline]
[Yazılarını Ara]
[Konu No: 7657] [Mesaj No: 41508]
|
|
C.YILMAZ [Bay]
Üyelik Tarihi 27.05.2005
Mesajlar: 1.108
Yaşı: 28
Ad, Soyadı: Can YILMAZ
İkamet Edilen Yer: Rize
Meslek: ÖĞRETMEN
|
|
|
|
04.12.2006 16:57 |
[C.YILMAZ şuan Offline]
[Yazılarını Ara]
[Konu No: 7657] [Mesaj No: 41519]
|
|
hasansisman [Bay]
Üyelik Tarihi 23.03.2005
Mesajlar: 974
Yaşı: 29
Ad, Soyadı: Hasan ŞİŞMAN.
Meslek: Avukat.
|
|
TULUMUN TARİHÇESİ
İskoç gaydasının atası olan gayda-tulum benzeri nefesli sazların Romalılar tarafından Anadolu veya Trakya üzerinden kıta Avrupasına taşındığı teorisi genelde kabul görmektedir. 17. yüzyılda bölgeye gelen Evliya Çelebi seyahatnamesinde "dankiyo tulum sazı" ve "Sazende-i dankiyo düdüğü" olarak tanımladığı enstrumanı Trabzon Lazları'nın icat ettiğini bildirmiştir. Bununla birlikte Antik Yunanca olup "Hayvan derisinden yapılmış torba" anlamına gelen dankiyo kelimesi bugün neredeyse hiç bilimediği gibi dini sebeplerle ya da küçükbaş hayvancılığın terkedilmesiyle unutulmuştur. 1923 mümadelesine kadar Rumlar tarafından özellikle Maçka ve Kuzey Gümüşhane'de (Krom, Santa, İmera) yoğun olarak kullanılmaktaydı. 1970'lere dek Holo boğazı köylerinde de çalındığı bilinmekte, kemençenin bazı parçaları çalmak için tulum gibi akort edildiğinden Trabzon folklorunda etkisi sürmektedir. Günümüzde tulumun en yoğun ve tek enstruman olarak kullanıldığı bölge Hemşinliler'in yaşadığı Rize'nin Hemşin, Çamlıhemşin ve Erzurum'un İspir ilçesidir. Bununla birlikte Çayeli ilçesinden doğuya doğru Gürcistan sınırına kadar Lazlar ve Artvin'in iç bölgelerinde Gürcüler tarafından da geleneksel enstruman olarak kullanılmakta, İç bölgelerde Tatos dağları sınırından itibaren yerini davul-zurnaya bırakmaktadır.
YAPISI;
Tüyleri tezimlenmiş çebiç adı verilen oğlak derisinden delik yerleri bağlanıp, gövd bölümü elde edilir [6] ön ayaklardan birine lülük, arka ayaklarından birine de nav takılarak yapılmaktadır [7] Geleneksel olarak boynuzdan yapılan navlar günümüzde ahşaptır [8] ve içine yöresine göre zimbon (Trabzon), çimon/çibu (Rize)[9]adı verilen kamıştan yapılan komalı-pentatonik sipsi yerleştirilmektedir.[10] Lülükten dudula adlı ağızlıktan üflenerek şişirilen enstrumanda sıkışan hava nav içinde bulunan zimbona gelir ve bırada parmaklar sayesinde istenilen ses elde edilir.
Akort:
]"B - si" "A -la" "G -sol" karar seslerinde akort edilen ve komalı pentatonik bir enstruman olup tek oktavlık ses rengine sahiptir.
Etimoloji:
< Türkçe tulum "deri kap". 13. yüzyıl öncesinde ilk olarak Hakaz lehçesinde tulug formunda tespit edilmiştir [11]
Terminoloji:
Çeşitli dillerde tulum terminolojisi: [12]
Tulum duduki (Osmanlıca 17. yüzyıl)
Guda, tulum(Lazca)
Dankiyo, zimpona (Pontus Rumcası)
Gayda (Bulgarca, Türkçe Trakya'da)
Gajde (Makedonya)
Parakapzuk (Ermenice)
Gudastvri (Gürcüce)
Tsimboni (Gürcüce Acaristan ve Artvin'de)
Shuvyr (Çerkez)
Sahbr, Shapar (Çuvaş Türkçesi)
Duda (Macarca)
Tulug (Azerice)
Sabouna (Yunanca)
ALINTIDIR.
Tanınmış tulum sanatçıları:
MÜCAHİT AKÇAY
Remzi Bekar
Osman Yazıcı
Mahmut Turan
Cengiz Alkan
Mehmet Demirci
Emirhan Demirci
Selim Bölükbaşı
Oğulcan Uğur Maldan
Alican Aksu
Selim Orhan
http://www.facebook.com/group.php?gid=7245051079&ref=nf
Not : Rseminde Gagauzların tulumu var.
___________________________________
" katılımcı eko - sosyal demokrasi ve insani hukuk ......
|
|
|
27.01.2008 12:11 |
[hasansisman şuan Offline]
[Yazılarını Ara]
[Konu No: 7657] [Mesaj No: 124594]
|
|
|
[Yeni Konu Aç] [Cevap Yaz] |
Konu içinde arama yap:
[Anasayfa] ·|· [Platform]
|
Hemşin Platform'u 1024 x 768 Çözünürlükle hazırlanmıştır Ve Tavsiye edilir.
Aksi durumlarda Tasarım düzgün görünmeyebilir.
|
|
